Mariënhage / Paterskerk

Paterskerk circa 1985
Paterskerk is 25 mei 1898 officieel in gebruik genomen
 

Klooster Mariënhage foto 1980 (nabij Paterskerk)
Meer dan 520 jaar geleden schreef Nicolaas Clopper jr. achter deze muren van klooster Mariënhage in Eindhoven zijn 'Florarium Temporum'.

Kerkhof Klooster Mariënhage

Oude muur (van klooster) tuin Paterskerk/ Mariënhage

Oude muur (van klooster) tuin Paterskerk/ Mariënhage

Oude muur (van klooster) tuin Paterskerk/ Mariënhage
Achtergrond huidige Dorint-hotel.

Klooster Mariënhage
1420: Jan van Schoonvorst, Heer van Eindhoven schenkt zijn "oude" kasteel "Die Haghe" buiten de stadswallen aan de kanunniken van St. Augustinus ten behoeve van de stichting van klooster Mariënhage. (naast de huidige Paterskerk) 

1542 Klooster betaalt brandschatting aan Maarten van Rossem om plundering te voorkomen.
1545 Ketterij onder de kloosterlingen bestraft.
Tijdens de 80-jarige oorlog heeft Eindhoven het zwaar te verduren, de vestingstad wisselt meermalen van 'eigenaar' en in 1581 steken terugtrekkende Staatse troepen het klooster in brand.
 

EINDHOVEN (ANP) - Onderzoekers hebben een uitzonderlijke wereldkroniek van de Eindhovense Augustijner monnik Nicolaas Clopper jr. uit 1472 ontdekt in een archief in Düsseldorf. De Eindhovense stadsarcheoloog Nico Arts heeft berichten daarover in het Eindhovens Dagblad en De Telegraaf bevestigd

Het manuscript is om diverse redenen bijzonder, stelt Arts. Het bevat veel meer degelijk onderbouwde informatie dan ooit is beseft, heeft een wiskundige grondslag, kent een uitzonderlijke opmaak en beschrijft de periode vanaf het ontstaan van de wereld. Opmerkelijk is dat de oorsprong van de geschiedenis niet met Adam en Eva begint.
Het bestaan van de Florarium Temporum (De bloemhof der tijden) was al veel langer bekend uit de literatuur, aldus Arts. Het boekwerk heeft 150 jaar in de kelder van het klooster Mariënhage in Eindhoven gelegen. Het is daarna eeuwenlang zoek geweest. Zeker sinds 1941 is het in bezit van het staatsarchief van Düsseldorf. Het is dat jaar namelijk voor een ruil aangeboden in Leiden.
Eindhoven heeft de Duitsers alvast gevraagd om een digitaal kopietje om de inhoud beter te kunnen bestuderen. De gemeente wil de kroniek later (tijdelijk) naar Eindhoven halen voor een tentoonstelling over het manuscript, de schrijver en het klooster.




Een historische schat herontdekt
door Piet Snijders

6 december 2007
 Een zware culturele delegatie uit Eindhoven, bestaande uit stadsarcheoloog Nico Arts, John Lippinkhof van De Negende en bijgestaan door etnoloog Gerard Rooijakkers, probeert het uit 1472 daterende 'Florarium Temporum' terug te halen naar Eindhoven.


Meer dan 520 jaar geleden schreef Nicolaas Clopper jr. achter deze muren van klooster Mariënhage in Eindhoven zijn Florarium Temporum.

Het Florarium Temporum (vertaald: 'De bloemhof der tijden') is een kostbaar manuscript, dat tussen 1468 en 1472 in het Eindhovense Augustijnenklooster Mariënhage is geschreven door ene 'Collector', pseudoniem voor Nicolaas Clopper jr. Het unieke boekwerk – er is maar één handgeschreven exemplaar van – ligt al sinds jaar en dag achter slot en grendel in het Staatsarchief van Noordrijn-Westfalen in Düsseldorf.

Het driemanschap Arts, Lippinkhof & Rooijakkers kwam vorige week razend enthousiast terug van een eerste inspectie in Düsseldorf. De troika droomt ervan om het 344 folia tellende manuscript (39 x 28,5cm) in Eindhoven te exposeren en er een hele manifestatie omheen te bouwen.

Het initiatief om 'De bloemhof der tijden' te repatriëren komt van De Negende, de culturele stuurgroep die samen met andere instellingen de cultuurhistorie van de stad genietbaar wil maken voor een breed publiek. Volgens de initiatiefnemers hoort het boekwerk tot de Eindhovense canon, de selectie van tientallen momenten uit de stadshistorie, die samen 'het grote verhaal' van Eindhoven vertellen.

Volgens stadsarcheoloog Nico Arts is het Florarium Temporum niet alleen hèt middeleeuwse highlight voor de Eindhovense canon, maar heeft de kroniek ook betekenis als oerbron voor de Nederlandse geschiedschrijving. "Die status is ten onrechte toegekend aan het beroemd geworden Magnum Chronicon Belgicum van Abbreviator, maar dat boek werd pas in 1498 vervaardigd en was ook nog eens grotendeels overgeschreven van het ruim 25 jaar oudere Eindhovense Florarium Temporum.''

Toen Arts met Lippinkhof en Rooijkkers zat te brainstormen over de Eindhovense canon, herinnerde hij zich een uit 1951 daterende studie van de historicus dr. P.C. Boeren over het Florarium Temporum. Arts: "Van Boeren wist ik dat het manuscript van Clopper eeuwenlang zoek is geweest, dat het na de herontdekking in 1876 ook maar door een paar mensen is ingezien en dat het in Düsseldorf lag. Een aardige anekdote is dat het boek in 1941 in Nederlands bezit had kunnen komen. Tijdens de bezetting zijn de Duitsers ermee naar de universiteitsbibliotheek in Leiden gereden om het te ruilen tegen een nog ouder Duits manuscript. Leiden ging niet op het aanbod in, waarna de Duitsers het Florarium thuis weer in het archief hebben gelegd.''

Het Eindhovense culturele driemanschap constateerde vorige week in Düsseldorf verrast dat het manuscript ná 1951 nog grondig is gerestaureerd. Arts: "We kregen een prachtboek in handen. Bij het doorbladeren viel op dat het originele binnenwerk nog als nieuw is. Ik denk dat in die 520 jaar nog geen honderd mensen het handschrift hebben ingezien. Dat maakt het mede zo bijzonder.''
 

link ed

Nicolaas Clopper: een 15e eeuwse Geert Mak in Eindhoven

Vrijdag 7 december 2007 - EINDHOVEN - Hij heeft al een straatnaam in Eindhoven. Vlakbij Mariënhage, de plek waar hij ruim 500 jaar geleden heeft gewerkt.


Als het aan De Negende ligt, krijgt hij een prominente plaats in de canon van Eindhoven. Mooi.
Maar wie was nou eigenlijk die Nicolaas Clopper? Welnu. Nicolaas Clopper jr. (1432?-1478?) was een veel te vroeg vergeten kroniekschrijver in het Bourgondisch Brabant van Philips de Goede. Een middeleeuwse monnik uit gegoede kringen in Brussel, die in Eindhoven zijn magnum opus schreef, het Florarium Temporum.
Zijn leven werd sterk gestuurd door zijn geletterde vader, die ook Nicolaas heette. Deze priester uit Liedekerke (grensstreek Brabant-Vlaanderen) was deken te Brussel, raadsheer van Philips de Goede en Karel de Stoute.
Nicolaas jr., opgevoed in de Benedictijner abdij Lobbes (Henegouwen), erfde zijn vaders honger naar kennis en schreef zich als zeventienjarige jongeling in aan de universiteit van Leuven.
Getuige zijn latere werk, moet hij als jong volwassene tal van kloosterbibliotheken hebben doorploegd, alvorens hij aan de slag ging als kroniekschrijver. Even na zijn dertigste (1464-1468) schreef hij in Brussel historische studies, die hij later verwerkte in zijn Florarium Temporum. Voor dat levenswerk - geschreven in opdracht van zijn vader - trok hij zich terug in het Augustijner klooster Mariënhage in Eindhoven.
Waarom juist Eindhoven staat niet met zekerheid vast. Wellicht omdat zijn vader er invloedrijke connecties had en vanwege de gunstige reputatie van het klooster Mariënhage.

Nicolaas jr. arriveerde in 1468 in Eindhoven. Als een soort 15e eeuwse Geert Mak begon hij in Mariënhage meteen aan een zeer ambitieus project: het vastleggen van de wereldgeschiedenis vanaf de schepping der aarde tot aan zijn eigen tijd.
In 1472 was het karwei klaar. In zijn kroniek leunde hij voor de tijd vóór Christus op de bijbel en voor de tijd daarna op allerlei geschreven bronnen. Zijn Florarium Temporum - genoteerd onder het bescheiden pseudoniem Collector (verzamelaar) - werd één grote citatenbundel. 'Ongewoon universeel en grondig gedocumenteerd', zouden historici later zeggen.

Nieuw in Cloppers geschiedschrijving was, dat hij niet alleen de daden van keizers en pausen beschreef, maar ook van andere belangrijke lieden.
Daarbij legde hij een sterk accent op de betekenis van de Brabants- Bourgondische machthebbers.
Met die gekleurde insteek tekende Clopper zijn wetenschappelijke doodvonnis.
De eerste historici na hem - tijdgenoten bijna - vonden hem in de jongste geschiedenis veel te partijdig.
Ene Abbreviator, auteur van de Magnum Chronicon Belgicum, schreef grote delen van Cloppers' Florarium Temporum vrijwel letterlijk over, maar liet alles weg wat hem niet zinde. Vooral datgene wat in zijn ogen te Brabants was. Abbreviator's manuscript werd al heel vroeg gedrukt (1607) en mede daardoor werd het Magnum Chronicon Belgicum voor latere geschiedschrijvers een oerbron.
Het oudere en breder georiënteerde manuscript van Clopper werd simpelweg vergeten.
Het Florarium dook pas in 1876 weer op bij de Belgische baron De Woelmont. Een paar historici maakten er een bescheiden studie van. Daarna raakte het manuscript opnieuw zoek.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog bleek het ineens in een Duits staatsarchief te liggen.
Rond 1950 werd het manuscript daar uitgebreid bestudeerd door de historicus dr. P.C. Boeren. Zijn studies liggen nu aan de basis van de gretige Eindhovense interesse in het Florarium Temporum.

Aanwezig bij www.kb.nl

Titel: Florarium temporum : een wereldkroniek uit het jaar 1472 / door P.C. Boeren
Auteur: Petrus Cornelis Boeren (1909-1994)
Jaar: 1951
Uitgever: 's-Gravenhage : Martinus Nijhoff
Omvang: [VI], 131 p. : ill. ; 24 cm
Trefwoord persoon: Nicolaas Clopper fl. 1472

De wereldkroniek van de Brusselse kanunnik Clopper staat tevens vermeld in het 12-delig werk 'Algemene Geschiedenis der Nederlanden'.
 

Nieuwe uitgave:

Titel:  Florarium temporum
Historische en archeologische achtergronden van een middeleeuwse wereldkroniek uit Eindhoven
Auteurs: Nico Arts & Gerard Rooijakkers
Prijs € 14,95
Uitgeverij Veerhuis bv www.uitgeverijveerhuis.nl


Beschrijving
De wereld inzichtelijk maken. Nicolaas Clopper jr. probeerde het in 1472 door zijn wereldkroniek af te ronden. In een tijd waarin Columbus nog nooit van Amerika had gehoord, trok deze augustijner monnik zich terug in het klooster Mariënhage, net buiten de stadsgrenzen van het middeleeuwse Eindhoven. Hij begon hier omstreeks 1464 aan een immense taak: het schrijven van een wereldgeschiedenis onder de titel Florarium temporum oftewel ‘Bloemhof der tijden’. Clopper gaf Brabant een prominente plaats in zijn wereldkroniek. Bijzonder is dat van deze kroniek zowel het concept als de definitieve versie zijn teruggevonden. Voor het eerst, na ruim vijfhonderd jaar, komen beide manuscripten in dit boek weer samen. De handschriften zijn geplaatst in de context van het Eindhovense klooster Mariënhage, onder meer op basis van nieuw archeologisch onderzoek waarbij veel middeleeuws boekbeslag is ontdekt.