Sigaren en Eindhoven
Sigarenfabriek Van Gardinge & Co
(nu: Ventoseflat)
H.J. van Abbe, Sigarenfabrikant met Karel 1
sigaren
Mignot & de Block Sigarenfabriek
Regal van Mignot & de Block
Boex-Hoefnagels & Cie. Eindhoven Fabriek van
sigaren & snuif.
Van Den Bichelaer Tabak met de
Catharinakerk op de achtergrond
Gestel & Zoon drukte sigaren etiketten
F. van Gardinge & comp. Eindhoven
De sigarenfabriek van Altink & Burgers lag
aan de Lijmbeekstraat, die toen vanaf het Eindje tot aan de
Oirschotsedijk liep. Het gebouw is al lang gesloopt.Op de achtergrond de
Catharinakerk.
Firma van der Putt en de Vlam
Sigarenfabranken, Eindhoven met de
Catharinakerk op de achtergrond
Regal, inderdaad..'n Havana gelijk!
Hofnar sigarenfabrieken valkenswaard
|
|
|
ORIGINEEL C.W. PICUS EINDHOVEN 20 SIGAREN MAL, No : 32769 |
Reclamespreuk: er is maar één Karel 1
N.V. senator sigarenfabrieken Eindhoven Holland
|
|||||||
Voordat Philips Eindhoven groot maakte
met zijn industrie werkten veel Eindhovenaren in de sigarenindustrie en
toeleverende bedrijven zoals papier, kistjes en lucifers.
Sigarenfabriek Van Gardinge & Co
(nu: Ventoseflat)
Sigarenfabrieken in Eindhoven 1902
Stratumseind:
D. Meerstadt en Co
Hoppenbrouwers & Co Speurder, Speurhond, Jan Steen, Decima
emmasingel
P.J. schoder
J. Keunen
Vrijstraat
Firma Hoefnagels en Zn.
Grote Berg
Wed. van Dorenmalen
Paradijslaan
Gebr. Visser
Firma A. de Jongh en Co.
Firma Zeegers
Wal
Gebr. Peeters
Firma gebr. van Collum
Smalle Haven
Firma van der Putt en de Vlam
Kanaalstraat
N.V. Vereenigde Tabaksindustrie Mignot & de Block (sinds 1858) Senator,
Mundi Victor, Regal St Nicolaas
Verder nog:
Boex-Hoefnagels & Cie. Eindhoven Fabriek van
sigaren & snuif.
F. van Gardinge & comp. Eindhoven
N.V. Abonné Kessel & van Hussen
Goudridders, Lord Ludon
N.V. Sigarenfabriek Gebr. Garvelink Aida
N.V. Karel I Sigarenfabrieken v/h H.J. van Abbe, Reusel, Maastricht, Marie
Antoinette
N.V. Sigarenfabriek "de Kroon", v/h Boelaars en Zoon, opgericht 1878, in
1922 overgenomen door J.A. Donker, Stadhouder
Henri van Abbe werd op 8 januari 1880 in Amsterdam geboren. In 1900 begon hij in Amsterdam op bescheiden schaal met de fabricage van sigaren, maar verhuisde in 1910 naar Brabant, waar hij in Gestel een sigarenfabriek vestigde. Eindhoven was destijds een echte sigarenstad en had, voor Philips er heel groot werd, zelfs de bijnaam La ville fumée. Later verrees aan de Tongelresestraat in Stratum een enorm fabrieksgebouw. Het fabriekscomplex stond afgebeeld op het briefpapier van Van Abbe. Rokende schoorstenen gaven aan dat het de firma voor de wind ging. In de toptijd - de jaren dertig van de vorig eeuw - werkten er 2500 mannen en vrouwen in de Brabantse en Belgische fabrieken van Van Abbe, waar sigaren met namen als Paladijn, Bertenja en Lovely werden gemaakt, allemaal ondermerken van Karel I, het seriemerk. Op de dozen kijkt de Britse vorst, die het roken stimuleerde vanwege de belastingopbrengsten, de roker hooghartig aan. Toen er voor het merk Karel I een doos ontworpen moest worden, gaf Henri een kopiist opdracht naar Parijs af te reizen om in het Louvre het portret van Karel I na te schilderen, geschilderd door Antoon van Dyck: 'Charles Ier, roi d'Angleterre, à la chasse'. Dit portret verscheen op de dozen en de sigarenbandjes. De kopie hangt nu in het hoofdkantoor in Valkenswaard van Swedish Match, de huidige eigenaar van Karel I.
Het fabriekscomplex aan de Tongelresestraat werd in 1971 door een brand verwoest, waarbij dertig miljoen sigaren in rook opgingen. Het familiebedrijf was twee jaar eerder verkocht. Van de eens zo machtige fabriek rest nog slechts een muur met gele tegels met daarop in zwarte kapitalen: 'N.V. KAREL I SIGARENFABRIEK V/H H.J. V. ABBE'.
Vooral Fransman rookt Nederlandse sigaar
De totale omzet van de Nederlandse sigarenindustrie neemt nog steeds licht
toe door de stijgende export. Wel loopt de omzet in Nederland terug door
onder meer het strengere antirookbeleid. De consumptie liep daardoor een
forse klap op en daalde sinds 2003 met meer dan 10 procent. Maar de branche
houdt zich staande door de export. Nederland is het grootste
sigarenexportland ter wereld, zegt een woordvoerder van de Nederlandse
Vereniging voor de Sigarenindustrie. Per jaar levert de branche 2,3 miljard
sigaren; Nederlanders roken daarvan ruim 450 miljoen stuks op.
In 2003 volgt de sigarenfabriek Ritmeester in Veenendaal het
voorbeeld van de concurrentie en verhuist zijn productie naar het buitenland. Ruim honderd werknemers verliezen hun baan. Ook Swedish Match is
van plan in 2003 zijn arbeidsplaatsen naar België over te hevelen. Hoewel de
fabrikanten last hebben van de strengere tabakswet (het verbod op reclame),
betekent dit niet dat de branche ten onder gaat. Zo maakte zowel Agio als Henri Wintermans vorig jaar winst. Bij deze fabrieken vindt ook nog
productie in Nederland plaats. Wintermans, goed voor bijna de helft van de
Nederlandse sigarenproductie (meer dan een miljard sigaren), gaat dit jaar
een nieuwe fabriek bouwen in Eersel. De fabrieken laten het
arbeidsintensieve werk (het op maat snijden van de tabaksbladeren) in
lagelonenlanden doen, de rest van het proces gebeurt hier of net over de
grens in België. De industrie heeft in Nederland nog 846 werknemers, en
enkele duizenden in landen als Sri Lanka.
Van de export gaat 87 procent naar EU-landen. Frankrijk is de grootste
afnemer (700 miljoen stuks). Buiten de EU zijn Australië, Zwitserland en de
Verenigde Staten belangrijke importeurs.
De sigaar kwam rond 1800 op in West-Europa. In de tweede helft van de 19de
eeuw bestonden in Nederland talloze sigarenbedrijven. Amsterdam en Kampen
waren rond 1900 centra van sigarennijverheid, maar ook nabij Eindhoven
ontstond sigarenindustrie: tientallen fabrieken die veelal de namen droegen
van nog bestaande merken.
Zo werden Karel I, Hofnar en Willem II overgenomen door Swedish Match en
ging Oud-Kampen naar Ritmeester. Naast Agio en Henri Wintermans is er nog De
Olifant in Kampen, een klein bedrijf dat machinematig speciale sigaren
aflevert. Grote bedrijven zijn, op Agio na, opgeslokt door internationale
ondernemingen.
De vrouwen maken de sigaren
De Nederlandse sigarenindustrie maakt zijn sigaren in België. Wereldwijd is
Nederland de grootste sigarenexporteur en de tweede producent. Maar het is
de vraag hoe lang dat in West-Europa nog vol te houden is.
Het eerste wat opvalt in de grote hallen van sigarenfabriek Swedish Match in
Houthalen, vlak over de grens in België, is dat er bijna alleen maar vrouwen
werken. De mengmachines die verschillende soorten tabak met elkaar vermengen
om de melange samen te stellen, de machines die daar sigaren van maken en de
verpakkingstafels worden allemaal bemand door `onze dames', zegt Hans Roest,
marketing manager van Swedish Match, een Zweeds bedrijf dat in sigaren,
pruim-, snuif- en pijptabak, lucifers en aanstekers doet. ,,Sigaren maken is
vrouwenwerk'', aldus Roest.
Dat is historisch zo gegroeid. In grote sigarenfabrieken als De Hofnar en
Willem II in Valkenswaard en Karel I in Eindhoven, waar in de jaren zestig
nog duizenden mensen werkten, was sigaren maken lange tijd ambachtelijk
handwerk dat door mannen werd verricht. Maar na de intrede van de
sigarenmachine, eind jaren vijftig, werd het werk lichter en gingen de
mannen in de fabrieken van Philips en DAF werken. De sigarenproductie werd
overgenomen door vrouwen.
In het katholieke zuiden bleken die nauwelijks te vinden, want vrouwen
bleven daar thuis om op de kinderen te passen. Het personeel werd daarom uit
België gehaald. Bussen vol Belgische vrouwen kwamen dagelijks naar
Nederland. Hun echtgenoten werkten veelal in de steenkolenmijnen. Toen die
dicht gingen, liep de werkloosheid op en gaf de Belgische overheid subsidie
aan bedrijven die bereid waren zich in de mijnstreek te vestigen. De
sigarenindustrie, die toch al hoofdzakelijk op Belgisch personeel draaide,
besloot toen de productie enkele tientallen kilometers zuidwaarts te
verplaatsen.
De sigarenfabriek van Willem II, tegenwoordig Swedish Match, staat nog
altijd in Belgisch Limburg, in Houthalen. Een paar kilometer verderop, in
Valkenswaard, staat alleen nog het hoofdkantoor van de sigarendivisie van
Swedish Match - goed voor 13 procent van de 1,2 miljard omzet van het
bedrijf - en worden de sigaren die voor de Nederlandse markt bestemd zijn
van een accijnszegel voorzien en gedistribueerd.
Het merendeel van de sigarenfabrieken die in de jaren zestig en zeventig hun
hoogtijdagen beleefden, zijn verdwenen. In die tijd werden er in Nederland
1,2 miljard sigaren per jaar gerookt, tegen 500 miljoen nu. ,,De verstokte
sigarenroker van vroeger, die minimaal een doos sigaren per dag rookte,
bestaat niet meer'', zegt Roest, die in 1967 bij Willem II in dienst trad.
,,Nu roken mensen twee of drie sigaartjes per week. De grote, dikke sigaren
van vroeger, de bolknaks, maken we bijna geen meer. Driekwart van de markt
bestaat nu uit cigarillo's, de dunne sigaartjes.''
De sigarenfabrieken die nu nog bestaan, hebben meer dan dertig jaar van
saneren achter de rug. In Nederland zijn er nog maar vier grote
sigarenproducenten over, die samen zo'n 2,2 miljard sigaren produceren.
Swedish Match, van de merken La Paz, Willem II en Justus van Maurik, is met
700 miljoen (waarvan 500 miljoen bestemd voor de export) de grootste
Nederlandse sigarenproducent. Daarna komt Agio uit Duizel (Agio, Panter en
Balmoral), Wintermans uit Eersel (Henri Wintermans, Café Creme en Nobel) en
Ritmeester uit Veenendaal (Ritmeester, Hajenius en Oud Kampen). Ritmeester
is als enige buiten Zuidoost-Brabant gevestigd. Agio heeft net als Swedish
Match een fabriek in de Belgische mijnstreek, in Geel, niet ver van
Houthalen. Van de totale productie wordt ruim driekwart geëxporteerd.
Nederland is daarmee de grootste sigarenexporteur ter wereld en de tweede
producent, na de Verenigde Staten.
Jochen van Barschot , 19 APRIL 2003 NRC.
SIGAREN
Na decennia van krimp stijgt afzet van sigaren weer
Amerikanen roken zogeheten `longfillers', het Cubaanse type waarbij de
sigaar wordt gevuld met lange stroken tabaksblad. Nederlandse sigaren zijn `shortfillers'
en bevatten in kleine stukjes gesneden tabaksbladeren.
Bij de Nederlandse sigarenproducenten werken ongeveer 950 mensen in
Nederland en 950 in hun fabrieken in België. Daarnaast hebben ze nog 3.500
werknemers in dienst op eigen productielocaties in Indonesië en
Midden-Amerika. Zo heeft Swedish Match een eigen fabriek op Java.
De overzeese fabrieken produceren halffabrikaten. Een sigaar bestaat uit
drie delen: het tabaksmengsel vormt het binnengoed, het zogeheten omblad
wordt om het binnengoed gewikkeld om de sigaar zijn stevigheid te geven en
het dekblad vormt de buitenkant van de sigaar en zorgt voor de geur en de
smaak.
Het mengen van het binnengoed wordt nog altijd in Houthalen gedaan, maar het
uitsnijden van ombladen en dekbladen, wat zeer arbeidsintensief is, is vorig
jaar naar Indonesië verplaatst, waar ook een groot deel van de
tabaksbladeren vandaan komt.
De uitgesneden bladen worden op rollen gewikkeld, die op de sigarenmachines
in Houthalen passen, die de bladen volautomatisch om het binnengoed
heendraaien en vastplakken. Eén werknemer bedient vier van zulke
sigarenmachines, die elk 16.000 sigaren per dag produceren.
Het inpakken van de sigaren - in doosjes, blikken, pakjes en kokers - gaat
deels machinaal en deels met de hand. Roest: ,,De exclusievere merken worden
handmatig ingepakt, omdat elke sigaar op kwaliteit moet worden
gecontroleerd. Bovendien zijn er honderden verschillende verpakkingen, daar
kun je niet allemaal aparte machines voor neerzetten.''
De kleine volumes en de grote mate van handwerk maken de productie van
sigaren zeer arbeidsintensief en het is daarom de vraag of die tot in lengte
van jaren in West-Europa plaats zal blijven vinden. Verplaatsing naar een
lagelonenland is op termijn een reële optie, erkent Roest, al hoopt hij dat
die niet nodig zal zijn. ,,De kwaliteit van de producten is heel belangrijk.
Als de productie dicht bij huis is, kun je daar ten minste grip op houden.''
Op korte termijn ontbreekt bovendien de noodzaak, want het gaat juist weer
wat beter met de sigarenindustrie, sinds die is overgestapt op de productie
van dunnere sigaren, die gepresenteerd worden als natuurproduct. Voor het
eerst in decennia stijgt de afzet de laatste jaren weer. De
sigarenconsumptie in Nederland is sinds 1996 gestegen van 425 tot 515
miljoen stuks. Ook het aantal sociëteiten van `sigarengenieters' neemt
gestaag toe. En Roest ziet nog meer lichtpunten: ,,Het publiek is jonger
geworden en er zijn ook steeds meer vrouwen die af en toe een sigaartje
opsteken.''
============
Datum: 29-01-1997 volkskrant
Vloeitjesfabriek Rizla verkocht voor half miljard
Sigarettenvloeitjesfabrikant Rizla wordt voor meer dan een half miljard
gulden ingelijfd door het Britse tabaksconcern Imperial Tobacco. Rizla is
wereldmarktleider met de merken rode en blauwe Rizla-vloei. Het Belgische
bedrijf maakt ook Mascotte, de vloeitjes die op de Nederlandse markt het
meest worden verkocht.
Imperial Tobacco koopt Rizla van een bankenconsortium onder leiding van het
Zwitserse UBS, dat sinds 1994 eigenaar was van het bedrijf. De Belgische
familie Painblanc, dat Rizla in 1978 kocht, deed het bedrijf toen over aan
de banken omdat er binnen de familie geen geschikte kandidaat voorhanden was
om de leiding van het bedrijf over te nemen.
De geschiedenis van het bedrijf gaat terug tot 1796 toen de Fransman Lacroix
een papierfabriekje startte. De familie Lacroix bleef tot 1978 eigenaar van
het bedrijf, dat inmiddels verplaatst was naar Wilrijk bij Antwerpen.
Het hoofdkantoor van Rizla is echter om fiscale redenen in Breda gevestigd,
maar daar werken slechts vijftien van de zevenhonderd werknemers. De
productie vindt plaats in fabrieken in Antwerpen, het Britse Cardiff en
Mazière in Frankrijk. Ook in de VS produceert Rizla vloeitjes.
'Wij zijn wereldwijd marktleider', zegt de huidige directeur Paul Teulings.
Rizla verkoopt via tal van distributiebedrijven jaarlijks 1,2 miljard pakjes
vloei in 110 landen en heeft daarmee een kleine 70 procent van de
wereldmarkt in handen.
'De markt is stabiel tot licht dalend', merkt Teulings op. Shag is vooral
populair in de ontwikkelde landen en vooral in Nederland. 'Nederland is een
grote markt. Daar worden jaarlijks 15 miljard shaggies gedraaid - 48 procent
van alle sigaretten, die worden opgerookt, zijn shaggies.'
Mascottevloei
Naast Rizla maakt het bedrijf ook Mascotte. De merknaam van het meest
populaire vloeitje in Nederland is echter eigendom van Micres in Eindhoven.
Micres is de opvolger van de vroegere sigaretten- en sigarenfabrikant Mignot
en De Block, twee zuidelijke families, die de fabriek in 1858 begonnen. In
de jaren zeventig verdween de productie van sigaren uit Eindhoven naar
Hofnar en de sigaretten gingen naar tabaksgigant Philip Morris.
Mignot en De Blok gingen onder de naam Micres verder als een
handelsmaatschappij in sigarettenvloei. De onderneming verkoopt jaarlijks
220 tot 230 miljoen pakjes vloei en heeft daarmee driekwart van de markt in
handen. In totaal steken rokers in Nederland per jaar 300 miljoen pakjes
vloei in de brand. Naast Mascotte en Rizla hebben ook shagfabrikanten als
Drum en Samson met hun eigen merk vloei een deel van de markt. Deze kleine
merken zijn samen goed voor een afzet van bijna 70 miljoen pakjes vloei.
Rizla voerde vorig jaar de omzet met 12 procent op tot rond 220 miljoen en
de winst met 19 procent tot bijna 70 miljoen gulden. Het Britse Imperial
Tobacco betaalt bijna acht keer de brutowinst voor het bedrijf. De Britten
betalen 168 miljoen pond en nemen tevens 17 miljoen pond aan schulden over.
De totale overnamesom komt daarmee op 185 miljoen pond of 550 miljoen
gulden.
Topman Gareth Davis van Imperial Tobacco toonde zich dinsdag laaiend
enthousiast over de nieuwe aanwinst. 'We zijn verrukt over de aankoop van
Rizla met zijn internationaal bekende merkartikelen', zei Davis tegen het
persbureau Bloomberg. 'Rizla's omvangrijke wereldwijde omzet en
distributienetwerk zal de internationale positie van Imperial versterken en
ons aanzienlijke mogelijkheden verschaffen voor verdere expansie.'
Voor Imperial Tobacco is de overname van Rizla de eerste grote acquisitie
sinds het bedrijf drie maanden geleden verzelfstandigd werd. Tot die tijd
maakte het tabaksconcern, onder meer fabrikant van sigarettenmerken als
Regal en Superking, deel uit van het conglomeraat van de Brit Hanson.
Imperial wil zijn basis verbreden en voor zijn omzet niet langer uitsluitend
afhankelijk zijn van de verkoop van zijn sigaretten.
Topvijf sigarenproducerende landen in 2003
1 Verenigde Staten: 6,2 miljard stuks
2 Nederland: 2,3 miljard stuks
3 Duitsland: 1,4 miljard stuks
4 België: 1,1 miljard stuks
5 Spanje: 0,8 miljard stuks
De totale Europese productie bedraagt circa 6,5 miljard stuks, waarvan
Nederland bijna eenderde voor zijn rekening neemt. Ter vergelijking:
'sigarenland' Cuba produceert 180 miljoen sigaren per jaar - maar dan wel
vooral handgemaakte.
Meer info:
http://www.sigarenblikken.nl/
http://www.reclamearsenaal.nl