De Laak

De Anton Philips woning en
Overzicht ansichtkaarten beschikbaar gesteld door Jan Spoorenberg


Ontwerptekening van de Laak en hieronder een foto uit het Hanrath archief uit https://hetnieuweinstituut.nl/ 

Philipsvilla, antieke parel in designstad 

Ondanks dat Eindhoven prat gaat op zijn moderne architectuur en design, is de ruim een eeuw oude villa De Laak een van de mooiste parels.
Het pand ligt, met drie bijgebouwen en een parkachtige tuin, op de hoek van de rustieke Parklaan tegenover verpleegtehuis Dommelhoef. Het wordt grotendeels omringd door water, namelijk de samenloop van het beekje de Lakerloop en de rivier de Dommel.
Het pand was van de familie Philips, maar is nu eigendom van Philips NV, dat het gebruikt voor ontvangsten en diners met prominente gasten.
Kort na de vorige eeuwwisseling wilde Anton Philips al op die locatie gaan wonen. Dat was toen een uithoek van de gemeente Tongelre. De eerste grond is in 1903 gekocht, de bouw begon twee jaar later onder architectuur van J. Hanrath uit Hilversum. Het ontwerp van de tuinen, het park en de oranjerie was van de even vermaarde landschapsarchitect L. Springer.
In 1907 trok de familie erin. De drie kinderen van Philips zijn er opgegroeid. Buurtbewoners herinneren zich die tijd nog goed: het huis stond open voor kinderen uit de buurt en de schaatsfeestjes waren vermaard.
De bouw van De Laak bleek het startschot voor het Eindhovense villapark. Later ging Frits Philips eerst verderop aan de Parklaan 11 wonen en verhuisde uiteindelijk naar landgoed De Wielewaal. Zijn moeder bleef tot haar dood in 1970 in De Laak wonen. Het huis heeft veel bekende logés gehad; Juliana bleef er overnachten, net zoals Philips wel meer staatshoofden over de vloer kreeg.
Het huis stond toen al vol met kapitale kunst en hing vol met antiek. Het geheel is in 1980 gekocht door de NV Philips. Particulieren worden geweerd. Wie toch door de monumentale voordeur loopt, ondervindt dat als een tijdpoort. Door het vele antiek en de kunst uit de Gouden Eeuw ademt het huis een 17e-eeuwse sfeer. Alles is tot hoogglans gepoetst, inclusief het vele tin dat Frits als hobby had.

Ook de keuken herbergt herinneringen aan de nazaat: hij spaarde antieke wandtegels en rond het kookgerei zijn prachtige tableaus ingemetseld. Het huis is donker, mede door het vele eikenhout, maar monumentale kroonluchters (uiteraard voorzien van Philips-lampen) zorgen voor de verlichting. De achterzijde kijkt uit op een weids terras en de parkachtige tuin.
Traditiegetrouw wordt in De Laak ook het nevendiner gehouden: eens per jaar ontmoeten de mannelijke nazaten van Anton Philips elkaar.

Frits Philips bleef het huis als het zijne beschouwen en kwam er regelmatig als hij in de stad was, ook om met buurtgenoten en personeel 'een bakje koffie te drinken'.

Een (totaal onjuiste) anekdote vertelt dat hij na de dood van zijn moeder bij een rondgang door de Philipsfabriek een man op zijn schouder tikte. "Woon jij mooi?", vroeg de grote baas aan de verbouwereerde Th.J. Massuger die bij de bewaking van Philips werkte. Hij vertelde dat hij in Woensel woonde. "Je hebt 'n eerlijk gezicht, wil je mij een plezier doen?", vroeg Frits, waarop het echtpaar Massuger zo'n 25 jaar als een soort huismeester in de villa woonde. Dit verhaal is gepubliceerd in het ED van 11 augustus 2015. Een dag later schrijft een ingezonden brief over dit verhaal: "klopt in het geheel niet."
Deze bovenstaande anekdote is inderdaad totaal anders. Zijn zoon Jan Massuger schrijft: "Mijn vader Th.J. Massuger is niet door Frits Philips benaderd, maar door contact met de zwager van Frits Philips, Jonkheer H.A.C. van Riemsdijk, de man van het jongste zusje van Frits Philips, Jetty van Riemsdijk-Philips, zijn we bewoners van De Laak geworden. De toekomstige bewoner moest getrouwd en met pensioen zijn. Dat waren twee voorwaarden die de familie Philips hanteerde met betrekking tot de bewoner. Mijn ouders woonden op de eerste verdieping aan de linkerkant van De Laak. In de periode van 1983 tot 2008 dat zij daar woonden, heeft er niemand gelogeerd, ook de heer Jeltsin niet volgens een ander gerucht. Zijn vrouw Naina Jeltsina is wel een keer op De Laak geweest; zij kwam namelijk voor de inzamelingsactie 'de noodlijdende kinderen van Tsjernobyl'.

Jan Massuger schrijft: "Ik heb ook op de Laak gewoond van november 1983 tot mei 1995. Op de verdieping die op de plattegrond als zolder wordt aangeduid. Maar zoals alles wat de Laak betreft overtreffende trap is, geldt dat ook voor de zolder. 
Het zijn ruime en mooie kamers. Vroeger waren dat de kamers voor het personeel. Daar had ik de beschikking over een huiskamer, slaapkamer en badkamer. Boven het gedeelte waar mijn ouders woonden. Voor mijn collega's was ik, Jan Modaal wonend in een "modaal" huis. De indeling van de zolder is niet zoals de tekening aangeeft. 
1. was mijn huiskamer met een mooi rond raam aan de voorkant
2. mijn slaapkamer
3. mijn badkamer
4 de zolder
Het pijltje is eigenlijk een trap naar de echte zolder die zich boven de andere kamers bevond. Daar boven was weer een houten trap naar het platte dak. Dat stuk zolder is dus echt heel hoog.
De toenmalige  president-directeur van Philips, Gerard Kleisterlee, heeft ingestemd om De Laak ook onderdeel te laten uitmaken van de Open Monumentendag op 8 september 2001. De bezoekers zijn toen echter niet in de woonvertrekken, werkkamer of keuken geweest. Mijn ouders hebben toen echt geen rondleidingen gegeven. De nieuwsgierige stadsgenoten zijn niet verder gekomen dan de vestibule (zie plattegrond hieronder) en konden zo maar een zeer beperkte blik werpen op een stukje van het interieur. Na het weekend heeft de heer Kleisterlee besloten dat het bij deze ene keer zou blijven.

De functie van huismeester is nu (vanaf 2009?) bezet door rentmeester Leon Amsterdam. Hij zag toe op een grote restauratie die medio dit jaar werd afgerond. Ook de tuinen zijn weer in de oorspronkelijke staat teruggebracht.

Bij een brutale inbraak in maart 2014 in huize De Laak, het voormalige woonhuis van de familie Philips, is veel kunst buitgemaakt. Eerst dacht men dat een echte Rembrandt was gestolen, maar later bleek het schilderij van een leerling van Rembrandt te zijn. Toen Anton Philips het schilderij kocht, dacht hij dat het een echte Rembrandt was, maar later onderzoek wees uit dat het werk hooguit door een leerling was geschilderd. De buit, die naar schatting twee miljoen euro waard zou zijn geweest, bleek in werkelijkheid slechts enkele duizenden euro's waard te zijn. In deze zaak zijn later een heler en een oud-politierechercheur veroordeeld.
Meer over de roof op [https://www.ed.nl/eindhoven/brutale-kunstroof-uit-villa-familie-philips-in-eindhoven~a63b7bc6/]

Het huis staat momenteel leeg en is eigendom van Philips. Het wordt door de firma gebruikt voor ontvangsten op niveau. Het is de afgelopen jaren geheel gerestaureerd en de klassieke tuin wordt op orde gehouden door een eigen tuinman.

In het diepste geheim startte het kabinet de reddingsoperatie "Operatie Beethoven", die ASML in Nederland moest houden. Hiervoor werd Villa De Laak gebruikt voor een geheim overleg in februari 2024, waar een deal werd gesmeed. Het betrof een ontmoeting tussen twee ministers (Micky Adriaansens (Economische Zaken) en Hugo de Jonge (Wonen)), een staatssecretaris (Marnix van Rij (Belastingen)), twee topbestuurders van hightechbedrijf ASML (Roger Dassen en Frank Heemskerk), de Eindhovense burgemeester Jeroen Dijsselbloem en de Brainport-wethouder Stijn Steenbakkers in de statige Villa De Laak aan de Eindhovense Parklaan. Hoe hoog het gezelschap ook was, ze moesten hun telefoons inleveren. Dit plan zal uiteindelijk 1,7 miljard euro aan rijksgeld naar Zuidoost-Brabant brengen.
https://www.ed.nl/eindhoven/het-geheim-van-villa-de-laak-zo-ontstond-het-reddingsplan-beethoven-dat-asml-in-nederland-moest-houden~a5cbf9dd/


De plattegrond van De Laak 

Bij https:hetnieuweinstituut.nl staan een aantal plattegronden van de Laak. Hieronder de begane grond

De plattegrond van De Laak 

De plattegrond van De Laak is nagenoeg rechthoekig. Aan beide zijkanten van de villa is een lage uitbouw geplaatst met dakterras. Het symmetrische geheel in baksteen met gepleisterde kroonlijst heeft een afgeplat schilddak gedekt met leien. De linker en rechterhoeken komen iets naar voren.

De topgevels hier zijn voorzien van timpanen, gedragen door gemetselde pilasters met een Ionisch kapiteel. De voordeur zit tussen twee natuurstenen zuilen in het midden van de gevel. Het geheel is voorzien van diverse natuurstenen decoratieve elementen zoals guirlandes en sluitstenen.

Villa De Laak Parklaan 99 Eindhoven, is gebouwd in opdracht van A.F. Philips door architect: J.W. Hanrath. Deze fabrikantenvilla is gericht op de hoek van de Parklaan en de Nachtegaallaan. De bijbehorende dienstgebouwen liggen aan de Nachtegaallaan. Ze zijn in dezelfde "Um 1800 stijl" maar soberder uitgevoerd. Aan de rechthoekige plattegrond van de villa is aan beide zijkanten een lage uitbouw geplaatst met dakterras. Het symmetrische geheel in baksteen met gepleisterde kroonlijst heeft een afgeplat schilddak gedekt met leien. De linker en rechterhoeken komen iets naar voren. De topgevels hier zijn voorzien van timpanen, gedragen door gemetselde pilasters met een Ionisch kapiteel.

Tekening uit archief J.W. Hanrath in Het Nieuwe Instituut, Rotterdam, Hanrath, J.W. & Briët, P.H.N.

De voordeur zit tussen twee natuurstenen zuilen in het midden van de gevel. Het geheel is voorzien van diverse natuurstenen decoratieve elementen zoals guirlandes en sluitstenen. Het interieur is grotendeels nog origineel. Het hele terrein wordt door omgeleid Dommelwater omgeven. De tuinaanleg met vijver is oorspronkelijk ontworpen door L. Springer.

Meer bij Parklaan 99 zie https://www.eindhovenfotos.nl/2/parklaan_dl1.html

20 Ansichtkaarten de Laak

Uit de verzameling van Jan Spoorenberg