De Laak

De Anton Philips woning en
Overzicht ansichtkaarten beschikbaar gesteld door Jan Spoorenberg


Ontwerptekening van de Laak en hieronder een foto uit het Hanrath archief uit https://hetnieuweinstituut.nl/ 

Philipsvilla antieke parel in designstad


Smaken verschillen. Maar zelfs in een stad die prat gaat op zijn moderne architectuur en design, is de ruim een eeuw oude villa De Laak een van de mooiste parels.

De woning ligt, met drie bijgebouwen en een parkachtige tuin, op de hoek van de rustieke Parklaan tegenover verpleegtehuis Dommelhoef. Hij wordt grotendeels omringd door water, de samenloop van het beekje Lakerloop en de Dommel.

Het pand was van de familie Philips, maar is nu eigendom van Philips NV, dat het gebruikt voor ontvangsten en diners met prominente gasten.

Al kort na de vorige eeuwwisseling wilde Anton Philips op die plek gaan wonen. Dat was toen een uithoek van de gemeente Tongelre. De eerste grond is in 1903 gekocht, de bouw begon twee jaar later onder architectuur van J. Hanrath uit Hilversum. Ontwerp van de tuinen, het park en de oranjerie waren van de even vermaarde landschapsarchitect L. Springer.

In 1907 trok de familie er in. De drie Philipskinderen zijn er opgegroeid. Buurtbewoners hebben het nog steeds over die tijd: het huis stond open voor kinderen uit de buurt, vermaard waren de schaatsfeestjes. 

De bouw van De Laak bleek het startschot voor het Eindhovense villapark. Frits Philips is later eerst verderop aan de Parklaan 11 gaan wonen en verhuisde uiteindelijk naar landgoed De Wielewaal. Zijn moeder bleef tot haar dood, in 1970, in De Laak. Het huis heeft veel bekende logés gehad, Juliana bleef er overnachten, Jeltsin heeft er geslapen - zoals Philips wel meer staatshoofden over de vloer kreeg.

Het huis stond en hing toen al vol met kapitale kunst en antiek. Het geheel is in 1980 gekocht door de NV Philips. Particulieren worden geweerd. Wie toch door de momumentale voordeur loopt, ondervindt dat als een tijdpoort. Door het vele antiek en de kunst uit de Gouden Eeuw voelt het huis 17e-eeuws aan. Alles is tot hoogglans gepoetst, ook het vele tin dat Frits als hobby had.

In de keuken nog meer herinneringen aan de nazaat: hij spaarde antieke wandtegels en rond het kookgerei zijn prachtige tableaus ingemetseld. Het huis is donker, het vele eikenhout helpt niet mee, maar monumentale kroonluchters (met Philips-lampen) zorgen voor verlichting. De achterzijde kijkt uit op een weids terras en de parkachtige tuin.

Traditiegetrouw wordt in De Laak ook het nevendiner gehouden: eens per jaar ontmoeten de mannelijke nazaten van Anton Philips elkaar.

Frits Philips bleef het huis als het zijne beschouwen en kwam er regelmatig als hij in de stad was, ook om met buurtgenoten en personeel 'een bak koffie te drinken'.

Een anekdote wil dat hij na de dood van zijn moeder bij een rondgang door een fabriek een man aan de lopende band op zijn schouder tikte. "Woon jij mooi?", vroeg de grote baas aan de verbouwereerde J. Massuger, die stamelde dat hij een arbeiderswoning in Tilburg had. "Je hebt 'n eerlijk gezicht, wil je mij een plezier doen?", vroeg Frits waarop het echtpaar Massuger zo'n 25 jaar onopvallend in zijkamers woonde.

Deze zijn nu betrokken door rentmeester Leon Amsterdam. Hij zag toe op een grote restauratie die medio dit jaar werd afgerond. Ook de tuinen zijn weer in de oorspronkelijke staat teruggebracht.

Bron: 11 aug 2015 ED

De plattegrond van De Laak 

Bij https:hetnieuweinstituut.nl staan een aantal plattegronden van de Laak. Hieronder de begane grond

De plattegrond van De Laak 

De plattegrond van De Laak is nagenoeg rechthoekig. Aan beide zijkanten van de villa is een lage uitbouw geplaatst met dakterras. Het symmetrische geheel in baksteen met gepleisterde kroonlijst heeft een afgeplat schilddak gedekt met leien. De linker en rechterhoeken komen iets naar voren.

De topgevels hier zijn voorzien van timpanen, gedragen door gemetselde pilasters met een Ionisch kapiteel. De voordeur zit tussen twee natuurstenen zuilen in het midden van de gevel. Het geheel is voorzien van diverse natuurstenen decoratieve elementen zoals guirlandes en sluitstenen.

8 September 2001 was een bijzondere dag; op de Open Monumentendag gaf het Philips-concern voor de eerste maal toestemming voor een publieke openstelling van De Laak. Vanuit de hal kon een blik worden geworpen in de kamers van de benedenverdieping.

Het echtpaar Massuger ("echte Tilburgse mensen") dat er al zestien jaar woont, leidt zichtbaar trots de bezoekers rond. Meer dan duizend mensen zijn er over de vloer geweest. Ze kunnen een blik werpen in de woonruimten, werkkamer, keuken en de eetkamer met porseleinen servies. De toiletruimte is niet begaanbaar. Mevrouw Massuger wil wel even laten zien waarom. "Kijk", wijst de 77-jarige dame op een zilveren haarborstel met de initialen van mevrouw Philips-de Jongh. Frits Philips had de spullen van zijn moeder een keer willen meenemen, vertelt ze. Andere familieleden hadden hem echter doen inzien dat ze in De Laak horen. "Frits keek wel sip", lacht mevrouw Massuger.

Haar man is altijd werkzaam geweest bij de bewaking van de firma Philips. De bewoners van De Laak, dat door Philips nog wordt gebruikt voor diners, voelen zich bevoorrecht. "Het is iets geweldigs. Zelf zeggen we dat ook als we hier wegrijden en ons omdraaien."


Tekening uit archief J.W. Hanrath in Het Nieuwe Instituut, Rotterdam, Hanrath, J.W. & Briët, P.H.N.

Villa De Laak Parklaan 99 Eindhoven, is gebouwd in opdracht van A.F. Philips door architect: J.W. Hanrath. Deze fabrikantenvilla is gericht op de hoek van de Parklaan en de Nachtegaallaan. De bijbehorende dienstgebouwen liggen aan de Nachtegaallaan. Ze zijn in dezelfde "Um 1800 stijl" maar soberder uitgevoerd. Aan de rechthoekige plattegrond van de villa is aan beide zijkanten een lage uitbouw geplaatst met dakterras. Het symmetrische geheel in baksteen met gepleisterde kroonlijst heeft een afgeplat schilddak gedekt met leien. De linker en rechterhoeken komen iets naar voren. De topgevels hier zijn voorzien van timpanen, gedragen door gemetselde pilasters met een Ionisch kapiteel.

De voordeur zit tussen twee natuurstenen zuilen in het midden van de gevel. Het geheel is voorzien van diverse natuurstenen decoratieve elementen zoals guirlandes en sluitstenen. Het interieur is grotendeels nog origineel. Het hele terrein wordt door omgeleid Dommelwater omgeven. De tuinaanleg met vijver is oorspronkelijk ontworpen door L. Springer.

Meer bij Parklaan 99 zie https://www.eindhovenfotos.nl/2/parklaan_dl1.html

20 Ansichtkaarten de Laak

Uit de verzameling van Jan Spoorenberg